Psychologische denkfouten herkennen én voorkomen op het werk

Hoe kan het dat planningen altijd uitlopen? Dat de verkeerde mensen op de verkeerde posities belanden en we maar geld blijven pompen in hopeloze projecten? Het ligt niet aan jou, het ligt aan je brein.

Onze hersenen zijn ingericht op snelle en efficiënte beslissingen, maar niet op de béste beslissingen. Hierdoor gaat er veel geld, tijd en energie verloren. En ja, ook jij maakt ze. Onderzoekers hebben ondertussen zo’n 180 verschillende denkfouten of cognitieve biases blootgelegd.

Voorbeelden van cognitieve biases

Hoe kan je denkfouten voorkomen?

Er zijn drie manieren om denkfouten te verminderen:

  1. Vergroot je kennis over denkfouten
    Denkfouten zijn geniepig, je hebt vaak helemaal niet door dat je ze maakt. Wanneer je ze leert kennen, ga je ze herkennen en kun je iets doen om ze te voorkomen. Lees bijvoorbeeld mijn boek Ons feilbare denken op het werk en columns voor de meest voorkomende denkfouten en oplossingen.
  2. Ervaar hoe vatbaar je bent voor denkfouten
    De grootste denkfout (bias blind spot of bias bias) is dat we denken dat we zelf geen denkfouten maken. In mijn lezingen en workshops heb ik daarom veel opdrachten gestopt, zodat je aan den lijve ondervindt dat we allemaal even vatbaar zijn. Dat levert hilarische momenten op, die stiekem ook best confronterend zijn.
  3. Verander je omgeving (met nudges)
    Stel jezelf en anderen niet bloot aan omgevingen waarin je zeker weet dat je denkfouten gaat maken. Nudges zijn een manier om de omgeving een tikje aan te passen, waardoor mensen ongemerkt betere beslissingen gaan maken. In een workshop kunnen we samen die faalomgevingen opsporen en oplossingen bedenken.
  4. Debiasing: beter leren denken
    We zeggen vaak out-of-the-box te denken, maar doen we dat echt? Met debiasing leer je bestaande werksituatie anders waar te nemen. Neem een moment in de projectplanning waarop je met z’n allen stil staat bij mogelijke denkfouten, bijvoorbeeld door een premortem-analyse te maken.

In welke beroepsgroepen worden de meeste denkfouten gemaakt?

Iedereen maakt denkfouten en ook ongeveer evenveel. Al zullen de gevolgen in elke sector verschillen. Denkfouten kunnen zorgen voor slecht financieel management, onnodige risico’s, etnisch profileren en tijdsverspilling. Elk bedrijf en elke sector heeft dus zijn eigen denkfouten. Recruiters en politieagenten die zich te veel laten leiden door eerste indrukken, mensen die multitasken bij taken die al hun aandacht vergen, of managers die geld blijven steken in hopeloze projecten.

Aan de slag met denkfouten?

Ik help graag met lezingen, workshops en advies. Neem contact op met sprekersbureau De Spreker voor een prijsopgave.

LezingWorkshop
Voor wie?Werkenden, studenten en
geïnteresseerden
Mensen in loondienst
of zzp’ers
Hoeveel mensen15 tot 100+5 tot 40
Duur45 tot 90 minuten90 tot 180 minuten
Kennis over
denkfouten
Denkfouten
ervaren
Aanpak
omgeving
Debiasing
KostenIn overlegIn overleg

“Chantal heeft bij ons op kantoor een geweldig informatieve en prikkelende sessie georganiseerd, vol herkenning en humor. En hoewel we zelf al best goed bekend waren met het werk van Kahneman, hebben we toch weer meer geleerd over systeem 1 en 2, over irrationaliteit bij het nemen van beslissingen, en over de impact van groepsdynamiek op besluitvorming!”

– Saskia Reudink, LetsOpp